Öldürmeye teşebbüs suçu, Türk Ceza Hukuku’nun en ciddi suçlarından biridir. Bu suç, bir kişinin öldürme kastıyla hareket etmesi ancak bu kastını gerçekleştirememesi durumunda ortaya çıkar. Suçun hem maddi hem de manevi unsurları bulunmaktadır. Bu makalede, öldürmeye teşebbüs suçunun maddi ve manevi unsurlarını detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.
Öldürmeye Teşebbüs Suçu Nedir?
Öldürmeye teşebbüs suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 81. ve 35. maddesinde düzenlenmiştir. TCK 81. maddesine kasten adam öldürme suçu tanımlanmıştır. TCK 35. Maddede ise suçun fail tarafından icra kastının oluşmasına karşın eylemin elinde olmayan sebepler ile gerçekşememesi düznlenmiştir. Buna göre , bir kişi öldürme kastıyla hareket eder ancak bu kastını gerçekleştiremezse, kasten öldürmeye teşebbüs suçu oluşur. Suçun tamamlanmamış olması, failin cezalandırılmayacağı anlamına gelmez. Aksine, teşebbüs halindeki suçlar da cezalandırılır.
Öldürmeye Teşebbüs Suçunun Maddi Unsurları
Öldürmeye teşebbüs suçunun maddi unsurları failin öldürme kastıyla haraket eden ederken gerçekleştirdiği hareketlerdir. Örneğin fail öldürme kastı ile mağdura kesici alet ile saldırması yada failin ateşli silah kullanması gibi fiiller suçun maddi unsurudur. Öldürmeye Teşebbüs Suçunun gerçekleşmiş olabilmesi için maddi ve manevi unsurlarının birlikte gerçekleşmiş olmalıdır. Bu suçta yargılama aşamasında manevi unsurun tespit edilmesi kritik öneme haizdir. Zira manevi unsurun tespiti ile suçun öldürmeye teşbbüs suçu mu, yaralama suçu mu veyahut tehdit suçunu mu olduğu belirlenecektir.
Öldürmeye Teşebbüs Suçunun Manevi Unsurları
Öldürmeye teşebbüs suçunun manevi unsurları, failin zihinsel durumunu ve niyetini kapsar. Bu unsurlar, failin suçu işlerkenki psikolojik durumunu ve niyetini ortaya koyar.
Öldürmeye teşebbüs suçunun en önemli manevi unsuru, failin öldürme kastıdır. Fail suçu işlerken mağduru öldürme isteği ile hareket etmelidir. Öldürme kastı, failin bilinçli ve iradi bir şekilde öldürme niyeti taşımasıdır. Kast insanın iç dünyasına ilişkin bir durumdur. Kişinin iç dünyasına ait bir olgunun tam olarak tespit edilebilmesi mümkün değildir. Kişinin kendisi dışında hiç kimse kişinin niyetini tam olarak bilemez. Bu nedenle yargı, belli başlı fiillerin bir arada bulunması halinde öldürme kastının varlığını kabul etmektedir. Örneğin; taraflar arasında öldürmeyi gerektirecek bir husus var mı? Saldırı öldürmeye elverişli bir silah ile mi gerçekleşmiş? Saldırı gerçekleşirken mağdurun ölümcül bölgeleri mi hedef alınmış? Bu durumların bir kaçı birlikte olduğu zaman öldürmeye teşebbüs suçu uygulama alanı bulacaktır.
Kasten Adam Öldürmeye Teşebbüs Suçunun Cezası
Öldürmeye teşebbüs suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 81. ve 35. maddesine göre cezalandırılır. Bu maddeye göre; fail, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onüç yıldan yirmi yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine dokuz yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir.
Cezadaki alt ve üst sınır suçun işleniş biçimine göre mahkeme tarafından takdir edilecektir. Mahkeme yasadan kaynaklanan takdir hakkını yargıtay uygulmalarına göre tespit edecektir. Yargıtay uygulamamlarına göre örnek verecek olursak ; fail bıçakla saldırı eyleminde bulundu, müşteki ağır yara aldı ve hayati tehlike atlattı. Bu durumda mahkeme ceza tayini yaparken alt sınırdan uzaklaşarak 12 yıl ceza verecektir. Başka bir örnek verecek olursak; fail kişiyi mütekinin hayati organlarını hedef gözeterek hamlede bulundu. Ancak müşteki yaralanmadı. Bu durumda mahkeme ceza tayinini alt sınır olan 9 yıl olarak belirleyecektir. Mahkeme cezayı tespit ettikten sonra eğer yasalardan kaynaklanan ceza indirim halleri var ise olayın oluşuna göre diğer indirimleri de uygulayacaktır.
Eğer sanık daha önce bir suç işlememiş ise mahkeme bu cezadan TCK 62. Maddesi uyarınca 1/6 oranında indirime gidebilecektir. Eğer olayın meydana gelmesinde mağdurun haksız bir hareketi neden olmuş ise verilen cezadan TCK 29. madde uyarınca 1/4 ile 3/4 arasında bir indirme gidilebilecektir.
Örneğin Mahkeme olayın oluşana göre alt sınırdan uzaklaşarak 12 yıl ceza verdi. ve karşı tarafta faile hakaret etti. Bu durumda ceza 1/4 oranında indirilecek ve 9 yıl olacaktır. Eğer failin sabıkasız kişiliği var ise TCK 62. madde söz konusu olacak ve ceza 1/6 oranında indirilecek ve 7yıl 6 ay olacaktır.
TCK Madde 35 : (1) Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur.
(2) Suça teşebbüs halinde fail, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onüç yıldan yirmi yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine dokuz yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir.
Öldürmeye Teşebbüs Suçunda Savunma ve Yargıtay Kararları
Öldürmeye teşebbüs suçlarında suçun tasnifinin yapılması ve cezanın belirlenmesinde failin kastının belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Zira failin kastına göre suç, yaralama suçu yada tehdit suçu olabilmektedir. Yargılamada savunma yapılırken öldürme kastı ile hareket edilmediğini yasal gerekçeleri ile birlikte sunulması gerekmektedir. Zira iyi savunma yapılmadığında Ağır Ceza Mahkemelerinde ve İstinaf Mahkemelerinde yargıtay içtihatlerine aykırı kararlar çıkabilmektedir. Bu suç ile ilgli mağdur veya sanık tarafının profesyonel hukuki yardım alınması maddi olayın tüm gerçekliğiyle ortaya çıkması açısından önemlidir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2023/177 Esas ve 2024/6 Karar sayılı kararında öldürmeye teşebbüs suçuna hükmedilebilmesi için gereken ölçütler şu şekilde sıralanmış:
Failin fiiline kendiliğinden mi yoksa engel bir nedenden dolayı mı son verdiği.
Fail ile mağdur arasında öldürmeyi gerektirir husumet bulunup bulunmadığı,
Varsa husumetin nedeni ve derecesi,
Failin suçta kullandığı saldırı aletinin niteliği,
Darbe sayısı ve şiddeti,
Mağdurun vücudunda meydana gelen yaraların yerleri, nitelik ve nicelikleri,
Hedef seçme imkânı olup olmadığı,
Yargıtay pek çok kararında , suça konu olayı irdelerken burada yer alan ölçütleri baz almaktadır. Öldürme kastı ile hareket eden bir kişinin mağdur ile öldürme gerektirecek bir husumeti yok ise kişinin öldürme kastı olmadığı düşünülmektedir. Yine benzer şekilde failin mağdura kaç darbe vurduğu da önemlidir. Eğer tek bir darbe mevcut ise fiil yaralama olarak değerlendirilebilir. Yada fail mağdurun ölümcül bölgelerinde yaralamaya sebep vermediyse failin öldürme kastı ile hareket etmediği düşünülebilir. Her olay kendi içerisinde kendine özgü olarak değerlendirilecektir. Kimi olayda zarar gören olmamasına rağmen öldürmeye teşebbüsden ceza verilirken yaralamalı bir olayda verilmeyebilir . Örneğin; fail mağdurun bacak bölgesinden silah ile yaraladığında suç yaralama olabilir. Ancak mağdurun kafasının üzerinden geçen bir mermi olayında öldürmeye teşebbüs suçundan cezalandırma olabilir. Bu nedenlerle konunun uzmanı bir ceza avukatından yardım alınması telafisi mümkün olmayab zararlardan kurtulmanızı sağlayabilir.
Sonuç
Öldürmeye teşebbüs suçu, hem maddi hem de manevi unsurları olan ciddi bir suçtur. Failin öldürme kastıyla hareket etmesi, suçun tamamlanmamış olması ve failin eylemlerinin ölümcül nitelikte olması, suçun maddi ve manevş unsurlarını oluşturur. Bu unsurların varlığı halinde, fail öldürmeye teşebbüs suçundan dolayı cezalandırılır. Maddi olayın tüm gerçekliği ile ortaya konabilmesi için hukuki destek alınması önemlidir.
Av. Ahmet Ayhan ÖZTÜRK
Öztürk ve Çiçek Hukuk Ofisi , Altayçeşme Mah. Çamlı Sok. Dap Royal Center D Blok Kat:13 Daire 50 Maltepe/ İstanbul
(0552) 730 84 96