Muhasabe hilesi, 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu 359/a-1 maddesinde yer almakta olup vergi kaçakçılığı suçlarından sayılmaktadır. Danıştay içtihatlerinde muhasabe hilesi fiilini, genel olarak kabul edilmiş muhasebe kurallarına, vergi matrahında azalmaya sebep olacağınını bilerek, aykırı hareket edilmesi olarak nitelendirmektedir. Burada bahsedilen olgu yapılan işlemlerin hile kastı ile yapılmasıdır. Hile kastı ile hareket edilmeden yapılan işilemler muhasebe hilesi değil muhasebe hatası olarak yorumlanacaktır. VUK 359/a-1 kanun maddesinde belirtildiği üzere Vergi Usul Kanununda belirtilen defter ve belgeler üzerinde yapılan işlem hile olduğunda muhasebe hilesinden sözedilebilir. Aksi takdirde yasanın bu maddesi gündeme gelmeyecekir. Yine kanun maddesinin lafzında anlayabileceğimiz gibi suçun meydan gelmesi için kamunun bir vergi kaybının oluşması da gerekli değildir. Eğer ilgili kişi kasıtlı olarak vergisel çıkar elde etmek için hileli davranışta bulunmuş ise kamunun vergi kaybı olmasa dahi muhasebe hilesi suçu oluşabilecektir. Bu nedenle yasanın buradaki amacının VUK belge kayıt düzenini korumak olduğu söylenebilir.
Muhasebe Hilesi Yapma Suçunun Unsurları
Ceza yargılamasında, bir suçun subuta erdiğine karar verilebilmesi için suçun tüm unsurlarının bir arada bulunması gerekmektedir.
a) Maddi Unsur
Ceza yargısında suçun maddi unsuru, suçun gerkeçkeşmesi için gerekeli fiildir. Danıştay içtihatlerinde açıklandığı üzere muhasebe hilesi suçunun maddi unsurunu ikiye ayırmak mümkündür. Bir muhasebe hilesi fiili yapılmış olmalı ve bu fiil vergi kanunlarına göre tutulan defter ve kayıtlarda yapılmış olmalıdır. Buna göre hileli kayıtlar VUK 157- VUK 257 arasında düzenlenen defter ve belgeler üzerinde yapılmalıdır. Bu belgeler dışında tutulan belge ve kayıtlar üzerinde yapılan hileli kayıtlar VUK 359/a-1 maddesinde tanımlı muhasebe hilesi suçunu oluşturmayacaktır. Örneğin ilgili yıla ait defterlerin noter tasdik kayıtları olmalıdır. Eğer defter tasdik ettirilmemiş ise muhasebe hilesi yapma suçu oluşmayacaktır.
b) Manevi Unsur
Muhasebe hilesi yapma suçu kasten işlenebilen bir suçtur. Kişinin bu suçu işleyebilmesi için gerçeğe aykırı hileli davranışı haksız vergi avantajı sağlamak amacıyla sonuçlarını öngörerek ve isteyerek yapmalıdır. Aksi durumda buradaki muhasebe işlemleri hata olarak nitelendirilecektir. Muhasebe hatası ile muhasebe hilesinin maddi unsurları aynı olmasına rağmen suçun manevi unsur olan kasıt şartı muhasebe hatasında söz konu olamayacağından muhasebe hatası suça konu edilemeyecektir. Muhasebe hataları; ihmal, dikkatsizlik ve bilgisizlik gibi nedenlerle yapılan hatalardır.
Kasıt kişinin iç dünyasına ait soyut bir olgu olduğu için kastın kesin olarak tespit edilmesi mümkün değildir. Ceza yargısı olayın oluşu içerisinde belli fiillerin varlığında kastın var olduğunu kabul etmektedir. Örneğin birden fazla takvim yılında tüm yevmiye defterlerinde vergi matrahını etkileyecek şekilde aynı muhasebe kaydının yapılması kasıtlı bir davranış olarak nitelendirilmektedir. Yada bilançoda şirket ortağına borcu bulunduğuna ilişkin kayıt bulunmazken dönem sonlarında ortak borcunun kapanış bilançolarına dâhil edilmesi muhasebe hilesi olarak kabul edilmektedir. Diğer yandan toplama işlemi yapılırken %2-3 lük bir farklılık olduğunda buradaki işlem muhasebe hatası olarak değerlendirilmektedir. Danıştayın ve yargıtayın belli durumlarda muhasebe hilesinin varlığını karine olarak kabul ettiği durumlar vardır. Bu durumlarda suç isnat edilen kişi olayın aksini ispat etmelidir.
c) Suçun Faili
Vergi Usul Kanunu 359. maddede suçun faili ile ilgli bir düzenleme yoktur. Ancak VUK 359’da; düzenleyen, kullanan gibi ibareler suçun failini veya faillerini işaret etmektedir. VUK 359-a-1’de tanımlı hesap ve muhasebe hilesi suçun faili bu kayıtları yapan meslek mensupları ile mükellefler olabilmektedir.
Muhasebe Hilesi Yapma Suçu Cezası
Vergi Usul Kanunu’nun 359 ncu maddesinin (a) fıkrasının 1 numaralı alt bendinde, “vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve saklanma mecburiyeti bulunan defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur” denilmektedir.
VUK m. 359/a-1’de “hesap ve muhasebe hilesi yapmak” kaçakçılık suçu fiilleri arasında sayılmış olup, bu suçu işleyenlerin on sekiz aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, söz konusu fiil ile vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde 213 sayılı VUK m.344 uyarınca ziyaa uğratılan vergi tutarının (3) katı tutarında vergi ziyaı cezası da kesilmektedir.
İLGİLİ YAZILARIMIZ